رفتن به محتوا
چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ سالروز ولادت شهید اکبر رضایی
بلهایتاتلگرامآپارات
بافت تاریخی بشرویه؛ موزه خشت و گل ایران
🏛 مکان‌های تاریخی و دیدنی

بافت تاریخی بشرویه؛ موزه خشت و گل ایران

چهارمین بافت خشت و گلی دست‌نخورده ایران — ثبت ملی

🕰 از دوره ایلخانی📍 مرکز شهر بشرویه
«بیست‌ودو هکتار کوچه و ساباط و بادگیر؛ شهری که هنوز زنده است.»

📜 شرح و پیشینه

بشرویه در منابع میراث فرهنگی به‌عنوان چهارمین بافت خشت و گلیِ بکر و دست‌نخورده ایران شناخته می‌شود و به دلیل داشتن حدود ۲۲ هکتار بافت قدیمیِ منسجم و سالم، به «موزه خشت و گل ایران» و «شهر بادگیرها» شهرت دارد. در برخی رده‌بندی‌ها نیز از آن در شمار پنج شهر تاریخی برتر کشور از نظر اصالت بافت خشتی یاد می‌شود.

این بافت در ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شماره ۷۸۳۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. آغاز شکل‌گیری آن را به اواخر دوره ایلخانی و سکونتگاهی به نام «گَله‌حوض» نسبت می‌دهند؛ در دوره تیموری روستایی بزرگ و آباد بود و در دوره صفوی به شهری منسجم رسید. زلزله‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۵۷ که بافت‌های تاریخی طبس و فردوس را ویران کرد، بشرویه را تا اندازه زیادی سالم گذاشت.

معماری بشرویه سراسر هم‌سازی با کویر است: دیوارهای ضخیم خشتی و کاهگلی، بادگیرهای بلند (بیشتر یک‌طرفه و رو به باد غالب)، سقف‌های گنبدی، حیاط‌های مرکزی کوچک، حوض‌خانه، ایوان و ارسی، و کوچه‌های پیچ‌درپیچ با ساباط‌های سایه‌دار. نمای بیرونی خانه‌ها ساده است و ورودی‌ها با دالان و هشتیِ چرخان، حریم خانواده را نگه می‌دارند؛ در حالی که درون خانه‌ها با مقرنس و گچ‌بری آراسته شده است.

بخشی از خانه‌های تاریخی هنوز مسکونی است و بخشی به اقامتگاه بوم‌گردی، موزه و فضای فرهنگی تبدیل شده است.

🏅 آثار، خدمات و افتخارات

  • ثبت در فهرست آثار ملی: ۱۷ اسفند ۱۳۸۱، شماره ۷۸۳۶
  • وسعت بافت: حدود ۲۲ هکتار
  • چهار محله کهن: میان‌ده، قلعه‌نو، مقری و سرپل
  • بادگیرهای خشتی، ساباط‌ها، آب‌انبارها و خانه‌های چهارصفه

📚 منابع و راویان

  • اداره کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی (sk.mcth.ir)
  • خبرگزاری ایرنا: بشرویه، ضیافت خشت و بادگیر در تلاقی کویر و کوهستان
  • قدس آنلاین: بشرویه، چهارمین بافت خشت و گل ایران
  • باشگاه خبرنگاران جوان: بشرویه جزو ۵ شهر تاریخی کشور
  • سلام تهران: بشرویه؛ شهر آرمانی کویر

← همه روایت بشرویه · اطلاعات یا خاطره بیشتری دارید؟ بفرستید